Scathlan 3

Ta muid anois ar an Bhun Bheag - an ait a raibh ionad gn6 George Hill agus cuan gnoitheach tradala i lar an cheid seo caite. Cuireann eaglais Phrotastunach an Bhun Bhig agus an reilig os a comhair amach in iul duinn go raibh coimhlint anseo idir dha chreideamh, dha chultur, dha thraidisiun. Ma shiulann sibh cois farraige liom, ta muid ag siul i measc na gcead ch6naithe a bhf ag an phobal sa phar6iste - na cloigneacha. Cuireann Machaire Gathlan cumhaidh orainn - reilig na par6iste, reiligf na par6iste: 'Ta daoine istigh ann a chaith seal go haerach, Nf shiulfaidh siad thart fan chladach nfos m6' Cuireann an sean-Teach Pobail i nDoiri Beaga ag smaoineamh muid ar na hionaid adhraidh a bhi ag ar muintir - ar dtus i Machaire Gathlan, an ait a bhfuil na ball6ga ina seasamh go f6ill; ansin i scathlan beag adhmaid i bhfoscadh an ghleanna i nDoiri Beaga - sa bhliain 1760, teach pobail ceann tuf - 1858, teach pobail ur, sean-teach pobail Dhoirf Beaga. Soir an bealach m6r linn agus muid ag eisteacht le pfobai an Phfobaire Mh6ir ar an Luinnigh - Tarlach Mac Suibhne, a bhuaigh Craobh an Domhain i Chicago in 1893. Soir linn cols an ch6sta go dti an Ghlaisigh agus seanchas na brufne a bhf idir Maolmhuire an Bhata Bhuf agus Feilimi Cam 0 Baoill inar n-intinn - an treimhse a chaith clann na beirte ar an scoil ansin go dtf gur chroch an Baollach mac Mhaol Mhuire ar Chladach na Croiche i nGabhla. Ansin Cnoc Fola, Cnoc na Naomh, Taobh a' Leitheid, An Mhucais, An Eargail, Sleibhte Ohaire Bheatha, Sliabh Chroilf - dun daingean cosanta thart orainn. Smaoineann muid ar athair ag iompar mic ar theanntai go Reilig Thulach Beaglaoich, trasna na gcnoc agus e ag glacadh a scfste ag na Seacht Leachta. Tchfonn muid an fharraige agus cuimhnfonn muid gur amach 6n ch6sta seo a chuaigh an Wasp go t6in poill sa bhliain 1884 agus 57 ar bord ar a bealach go hlnis Traigh Thall le tion6ntaithe a dhfshealbhu. Smaoineann muid ar eachtrai m6ra na staire - ar Phadraig Mhicheail Airt, ar bhathadh na bliana 1880, ar mharu an Mhairtfnigh. Ta muid i nGaoth Dobhair - cuid de phar6iste Thoraigh go 1650, i bPar6iste Thulach Beaglaoich go 1834, i bpar6iste Thulach Beaglaoich Thiar 6 1834 go dtf gur tugadh Gaoth Dobhair mar ainm coitianta uirthi. Ta muid i mBaruntacht Chill Mhic Neanain, in aontas 'Poor Law' Dhun Fionnachaidh; 44,000 acra, 68 mile cearnach - ait lorn bhocht, fainne cnoc thart orainn - portach sfos go dti an fharraige. SiOL AN AIGHNIS Cad chuige gur sa 19u cead (go hairithe 6 1840 ar aghaidh) a thosaigh ceist na talun ag t6gail a cinn in Eirinn go ginearalta agus i nGaoth Dobhair go hairithe? Ta siol an aighnis seo le fail beagnach trf chead bliain roimhe seo mar gur i ndiaidh an Phlandail Ultach 1609, Cath Scairbh Sholais 1650 agus briseadh na B6inne 1691 a thosaigh daoine as an lagan agus as na ceantracha maguaird a chur futhu ar thalamh bocht caorain iarthar Thfr Chonaill - teaghlaigh mar Chlann Ui Dhochartaigh, Ui Chnaimhsi, Ui Shearcaigh, Ui Ghrianna, Mhic Suibhne, Ui Ghallch6ir agus Ui Bhaoill. Dibrfodh iad seo le ait a dheanamh do phlandalaithe Uladh agus Chromail. 2 -