Scathlan 3
tion6nta), gur ghlac an tion6nta i bhfad nios m6 suime ina ghabhaltas (trf fheabhas a chur air), agus gur chothaigh se gaol nfos slaintiula idir an da phairti. Bhf an gnas seo i bhfeidhm ar eastat Hill mar a thugann an sagart Sean 0 Dochartaigh le fios duinn: "Has any land upon which any labour has been expended been taken away by George Hill from the tenants without paying to him the usual amount of tenant right? No - it has not. "J 6 Is cinnte gur cosaint do thion6ntaithe Hill a bhi sa ghnas seo ach nior cheart barrafocht beime a chur ar a thabhacht, mar go bhfuil se soileir fosta go raibh an tion6nta beo 6 bhliain go bliain gan leas n6 buaine sealbhaiochta de chineal ar bith agus gur ghnath leis an tiarna "notice to quit" a thabhairt d6 gach bliain. 2. orshealbhu Nfor tharla a dhath i nGaoth Dobhair ar an ecala ceanna agus a tharla i nGleann Bheithe ar an 18u Aibreain, 1861, nuair a dhishealbhaigh John George Adair 244 - fir, mna agus paisti - 6 11,602 acra talaimh. Duine de ghlun ur tiarnai a bhi in Adair a cheannaigh talamh faoi Acht na nEastat i bhFiacha (Encumbered Estates Act) i ndiaidh an Ghorta, agus a raibh se niar aidhm acu brabach gasta a dheanamh. Ni feidir comparaid a dheanamh idir Hill agus Adair mar go ndearna Hill iarracht leasuithe a chur i bhfeidhm, ar a laghad. B'fhiu cuimhneamh chomh maith go raibh Gaoth Dobhair ina heisceacht naisiunta 6 thaobh daonra de sa dara leath den naou cead deag. Is amhlaidh a laghdaigh daonra na hEireann go tubaisteach idir 1841 agus 1911 (o 8.2 milliun go 4.3 milliun), ach is amhlaidh a mheadaigh daonra Ghaoth Dobhair 6 tuairim 4,000 roimh an Ghorta go 5,035 in 1891 (ainneoin go raibh sruth na himirce laidir). Ta George Hill molta go minic agus cainte go minic. Duirt an tAthair Seamas 'ac Ph~idin: 0 There was a syndicate oflandlords, so to speak, leagued t<;>gether to subjugate the people; Hill, Olphert, Nixon, etc., but Lord George Hill was the Smith-Barry of the Barry. He was their leader. " 37 Mheas Denis Holland nach raibh in Hill ach "a special blessing.on two legs, sent by Providence for the comfort of the neglected Celts of the wilds of Donegal. ''38 agus nach raibh sa "Facts from Gweedore" a scriobh se ach "the cheapest engine by which any man ever won a good name. " 39 Mheas an Dochtuir G. F. BRADY go raibh se ina thiarna mhaith: " ... and Lord George Hill . .. striving to do all he could for the poor; I have known him to sit up to two or three o'clock in the morning revising lists, selecting the most destitute, and consulting me as to who I thought were the fittest people to receive relief; his exertions were beyondmeasure praiseworthy. " 40 Mheas Carlyle nach mbeadh a leitheidi go deo ann aris: "It is the largest attempt at benevolence and beneficence on the modern system ever seen by me or like to be seen. In all Ireland saw no such beautiful soul. ,-, 41 Rinne se rudaf maithe - rinne se an ait nios nua-aimseartha - th6g se ce, muilte, siopaf, tithe, eaglais, scoil, bealtaf m6ra agus go leor 15
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy NzQxNzU3