--- --- UR SC EAL A Luach Real Iml. 1. Uimh. 17. IRIS GHAELTACHT O. S. Mac Laoiseacht, Bainisf;eoir Diolachain sa Tuaisceart, Phoenix Beer, agus Niall () Bleine, Aire Rialtais Aitiula, ag iascaireacht ins na Cealla Beaga. r I BHEAL FEIRSTE Lugh. 20, 1966. Arna t'hoilsiti ag: FOLLVS, 11 Srald Cawnpore. Beal F e1rste, 13 Arna cl6bhualadh ag: "Donegal Demorra ", Beal Atha Seanaigh. T1r ~ h • .<dH. Cmrtu•r Jt'l1ar :;cr.b:1neoireachta chulg: An tEagartlloir FOLLUS, 11 Sraid Caw1ip0re, Beal Fen:.~. 13. Guthan 33040. Cuirtear abhar fogra1ocht:;. chuig: SPASCO. 29 Knockbraken Sre cer.~ Ceathri.i Aodl1r !1hni 'h, P• r 1 "e1rste. Guthan 827720 Brian Mac Aoidh agus a bhean, Beal Feirste, ag baint suilt as rinnce i nDr\n na nGall. Maire agus Brid Nie Lochlainn, Scoil Rinnce na Mainistreach, Birmingham, agus A.jo.e Nie Daibhis (i lar), Scoil Rinnce Ui Mhaolain, New Jersey, a bhi ag rinnce ag Feis Beal Atha Seanaigh. ; ' \ \ • Fomhar na farraige a thabhairt go tir- trailear i gcuan na gCealla Beaga.
2. GLOR h -ALBA FAILEADH AN FHRAOICH 'S NAN GEUG Cha'n eil an seo ach sgailean Mu thighean 's mu gharaidhean; 's mu bhuithean; gleadhraich cabhsair, cha'n ann mar 'tha tir an fheoir a muigh anns a' ghrein. Tha 'n sin driuchd blathmhor; frasan taiseachaidh a' phoir; greimich ris an fhallaineachd th' ann seach cruas nan leacan c6mhnard; fo bhrogan ur liomhtha; smuid a' tuiteam cha'n ann o bharr be inn, ach o mhullach nan tighean. Thoir dhomh-sa faileadh an fhraoich 's nan geug. FAS NA GEODHA Mi 'g amharc bho mhullach na creige air gorm raoin fodham, bho folpanaich 's flodraich ri fas na geodha. Na h-eoin a' cuibhleadh os a chionn, uighean air na stacan, farum an fhalamhachd, sloisreadh gun sgur; uaigneas air luighe air taobh fuairidh nan stac; Mac Talla ann an sin a' fantuinn gun sgios. CJ\OCH IS MIRE Caoch is mire ann an grinneas na h-oige; togail a cridhe gu sineadh, gu eolas; cho luath ris a' mhinean gu iomadain broin oirre an coir a cheil'. Caoch oirre a' ruagail gun gruaman na iomhail; a' ruith air a' bhuailidh gu suairc mar is coir dhaibh; gach creutair 's an uair seo cho fuasgailte beothail an coir a cheil'. AN DALL Bha e bualadh a bhat' air an Jar; ann an saoghal dorch, ann an cruthachadh caochlaideach mu cuairt air 's gun e 'na ni dha's e fad o shaorsa na leirsinn; Solas na faicinn e cluinntinn mu ni nach fhaic 's nach fhaca 's nach fhaic gu brach. Cha'n fhaic e dealbh cruthachaidh an daoine a chaoidh; ann an tir nam beo am math dha bhi be6 no nach math? cha aithne dhomh, tha fios aige-san air; coslas sith air a ghnuis dh'aindeoin anradh an doille. De na dealbhannan a bios tighinn gu chuimhne? A b'fhearr dha nach do rugadh riamh e? De their e? Tha 'm bata bualadh 's a' bualadh, chi each e. de ni sin dha-san? Tha e cumail suas ri balla e nis a' bualadh an fhaile. Broinean! fhuair e dhachaidh. Cursai Na Bae Le Luithchleasa Gael CIARAN MAC CARRAIN AN DUN SA CHLUICHE CEANNAIS SH6ISIR Chraobh i 1961. go h-an-mhaith san ionad cheanna; agus beidh se ag imirt mar lantosai anois nuair a bheir siad agaidh ar an Mhi. h-Ai·rgead I • Buaileadh Gaillimh, a bhain an Chraobh anuraidh, ag Iur Cinn Tra De Domhnaigh seo caite nuair '.l fuair an Dun a mbua le 10 gcuilini in eadan I-4, agus seacht gcinn dena cuilini sin 0 shaorchiceanna. Ni rabh moran aca-pheile le feiceail sa chluiche seo, agus mura mbeadh an scor comh cothrom a's bhi, rith an chluiche, ta me cinnte go mbeadh an chuid is mo den scaifte giota fada ar an bhealach 'na bhaile sula rabh an cluiche leath-thart. Thuill an Dun an bua cionn's gur imir siad mar bheadh foireann ann; ach nil sin ag ra gur foireann mhaith iad. Ce nach bhfuil siad r6-mhaith, dar liom go scoithfidh siad Corcaigh sa chluiche ceannais, mar chonnaic me iad-seo ag imirt agus foireann olc ata ionntu. Agus leis an fhirinne a ra. is annamh a thig le duine cluichc maith peile a fheiceail sa ghrad seo, agus 'se mo bharuil gur cur amu LA M6R DO GHAEIL AN DUIN Ta me ag deanamh go mbeidh (Nil Feidhm Leis a Thuille) I ama agus airgid an com6rtas seo. I Bheadh se i bhfad nios fearr agus nios suimiula da mbeadh craobh1 chomortas oifigiuil ann do na club- ! anna; agus dheanfadh se a Ian maithe don chluiche. Nil me ag ra nar cheart don chom6rtas iomana sa ghrad seo a bheith ann ach oiread, mar ni thiocfadh leis na contaethe ata 'lag' san iom'ain imirt ar chor ar bith sa chas sin; ach ta an caighdean peile cothrom go leor ar fud na tire agus ni thig liom fath maith a fheiceail do. AN DUN v. ATH CLIATH Bhi cluiche nios fearr ann nuair a d'imir na peileadoiri sinsir in eadan Ath Cliath mar chleachtadh don chluiche leath-cheannais De Domhnaigh seo chugainn ag Paire an Chrocaigh. Bhi bua maith acu, le 4-7 in eadan 2-7, agus d'imir Padraig 6 hAgain, abhi mar lan-tosai ag an Dun nuair a bhain siad an scaifte mor ann 6 Chuige Uladh SEO THiOS AN DARA CUID nuair a imrionn an Di.ln ins na cluichi leath-cheannais-sinsir agus DE THRACHTAS A SCRiOBH ART DE CREAG. mionuir-i bPairc an Chr6caigh De Domhnaigh seo chugainn. Ba choir go mbainfeadh siad an cluiche mionuir-in eadan Laoise-no dar LE h-imeacht na mblianta ta na liom go bhfuil foireann ar doigh ag h-udarais i ndiaidh eiri cleachan Dun sa ghrad seo; ach beidh taithe leis, idir lucht busanna agus comhrac nios deacra ag an fhoireann bothar iarainn, idir poilini agus sinsir. Nior thaispeain siad i lucht na gcuirteanna, agus da thairgcluiche cheannais Uladh go rabh bhe ~in ni chuirtear crua air a thuilsiad in innimh an Chraobh a le. Se sin le ra, ni bhionn se i bhuachaint, agus ma eirionn leo sa dtriobloid muna mbionn fior-mhichluiche seo ni bheidh ach cupla adh air ... abair, mar shampla, go cuilin le sparail acu. Ta foireann dtainig ar shalaibh a cheile d'aon la mhaith ghasta ag an Mhi, agus ta amhain nua-stiurthoir bus a ni siad ag suil le Craobh na h:Eireann gearan '1e cigire ro-scrupallach no a bhaint i mbliana. Ta me ag dean- ro-ghnoitheach, a bheir peas neamhamh go mbeidh cluiche maith ann, thuigseanach san aireamh, sa doig~ agus ta suil agam nach mbeidh se a's go mbionn deire sceil ann 1 cosuil leis an 'Fiasco' abhi againn ocuirt a bhfuil breitheamh ann nuair a d'imir in eadan Dhun na :gus fior-dhroch-fhonn air · ·,·. 6 nGall. am go cheile finealtar e sa do1gh sin gearrtar roint punt air, ach de AONTRAIM v, LOCH GARMAN oh~ath seasann a lucht comhbhai ;gus a chairde d6. Beidh iomanaithe Aontrama sa Creidim gur fhulaing se seal beag chluiche leath-cheannais don triu priosuntachta uair amhain ar a uair i mbliana nuair a bheir siad laghad agus ta cupla "suspen~ed aghaidh ar Loch Garman sa chom- sentences" i gceist comh ma1t~, ortas 'faoi bhliain a's fiche,' i I Nuair a gearradh priosuntacht a~r bPairc Mhic Easmainn De Domh- bhi daoine a ra go rabh an locht alt naigh seo chugainn. Buaileadh na fein, go rabh olc ag an bhreitheamh h-iomanaithe mionuir De Domh- d6 cionns gur mhaigh s.! as go rabh naigh seo thart go furasta i gCor- nios m6 taistil a dheanamh aige o caigh. agus dar liom nach bhfuil I bhi eiri~he a~ d~ol tailli aige, na m~r m6ran seans ag an Chontae sa ba ghnath leis ms na laethannta sm ghrad seo ach oiread-ta ceathrar a mbiodh se ag taisteal ar an n6 cuigear imreoir sinsir ag Loch ghnath-mhodh. , Garman agus is annamh nach Aithnionn lucht na gcoras iommbionn foireann mhaith acu sa pair nach ionann e agus an spr~Unghrad seo. Bheadh athas an domh- laitheoir a bios ag coigilt na bp1ghain orm da dtiocfauh le hAontraim neach, agus ·nuair a bios acu le an bua a fhail-ach iontas an domh- bheith ag cur crua air, deir siad, ain a bheadh orm fosta. mar bheadh siad ag gabhail leithsceal leis: "Nil muidinne ach ag deanamh ar gcuid oibre." "Sin aro6int an chrochadora!" a deir se IASCAIGH AN leis sin "An crochad6ir thusa?" Agus bheir se Ieachtai dof~ ansin f~ fhealsi.lnacht agus fa shaolfse, a ra gurb e dualgas an uile-shaor~naigh stait cuidiu le reim na sa01rse a leathnu agus ch::m a shaohi lena !inn fein agus seasamh le aonduine a mbi,onn iarracht ar siul aige le limistir amhain de reim na beatha a I reitcach 6 chur isteach neamh-riachtanach ar imeachtai daoine. Muna J mbiodh cuntas na bpighncach ar siul ag stiurth6iri bus, ni bheadh a ciread ceanna taismi orthu agus a bios beidir suil nios fearr a choinneal~ ar mhna agus ar phaisti agus SCALPAIGH (Le DOMHNALL R. MOIREASDAN) 2. IASGACH NAN GIOMACH Gun teagamh, chan eil iasgach a' sgadain ann an tlachd nan gillean oga mar a bha e, 's d6cha, an car, tha moran de ar gillean oga a' toirt an agaidh air na bailtean mora mu dheas-Glaschu 's Lunnainn. 's gu seoladh anns na bataichean marsantachd. Chan eil idir iasgach nan giomach a tha a' claonadh 's an abhaist. Is e aon eithear an diugh a tha ri iasgach nan giomach anns an eilean. 'S ann anns a' Gheamhradh mar is trice a thatar ag iasgach nan giomach, b'ann riamh, ach ris an iasgach-sgadain, a Shamhradh 's a Gheamhradh. Bha uair anns an eilean bha daoine ri iasgach a' Ghiomaich gu math traing. 'S e eithrichean ramh 's siuil a bhiodh aig na iasgairean an Scalpaigh anns a' chiad am air son a leithid seo a dh'iasgach, eithrichean o ochd troighean diag a dh'fhaid gu ceithear troighean fichead. Bhiodh na iasgairean a' togail airidhean gu bhi cuir seachad a' Gheamhraidh annta nan aite fuirich 'n uair bhiodh iad ri iasgach nan giomach; a' cur nan eithrichean air acraichean beagan shlatan bho thir 's iad fhein a' dol a ghabhail comhnuidh dha na airighean. Bha seo ann an aitean iomallach-an eileanan fasaicht iomallach. Bhithte 'reic nan giomach anns sean daoine. lamh chuidithe a na eileanan fhein air uaireannan ri thabhairt don te a mbeadh anaceannaichean. uaireannan dha cuir a Lunnainn ann am bocsaichean fiodha gu "Billingsgate". (Ar lean.) IAR-CHOIPEANNA SEO an chead-choip de "Sceal Ur" a cheannaigh tu ariamh? Ta an paipear seo ag teacht amach o thus Mhi Feabhra. Feadaidh tu na h-iar-choipeanna uilig a fhail ar 6d. an ceann ach scriobh chuig FOLLUS a n-iarraidh, bheartan a iompar aige agus da reir sin. Ni seo Cothromh na Feinne. a deir tu. Beidir go bhfuil an fear seo ag deanamh a gcuid oibre nios deacra ag lucht stiurtha bus agus oifigigh na mbothar iarainn ... beidlir. Ach nil aige ach an fhirinne nuair a deir se nar tugadh athru chun feabhais ariamh i gcaighdean beatha no dalai maireachtala gan a leitheid a bheith ag era duine eigin. Gach eagoir agus gach amaidi de chuid an tsaoil seo ina bhfuilimid gaibhte, ni thiocfadh leanstain d6 oan na milte de dhaoine stua'Tia ionraic~ coinsiasac~a a ~~eith ann I fa chomne a fhe1dhmm agus a bhuanu. Ach, ni eagoir millteanach ar dhuine ar bith go gcaithfidh se cupla pighinn a bheith i dtolamh aige leis an taille taistil a ioc. Nach ea? An paisti sinn, ge> gcaithfidh muid a bheith ag sugradh leis na giotai beaga miotail agus airgid ar feadh ar laethe? An feiliunaithe daortha muid go leir go ' gcaithfidh muid comhartha eigin a iompar inar bp6cai lena chruthu go bhfuil cead faighte againn chun a. bheith amuigh ar na sraideanna ar chor ar bith? An coimhthigh sinn inar dtir fein go gcaithfidh muid cain speisialta ar leith a ioc gach uair a nimid taisteal ins na gleasanna iompair a chruthaigh agus a cheap ar muintir fein fanar gcoinne fein? An treabh allta sinn gan oideachas n6 sibhialtacht a chaitheas na suaitheantaisi seo a choinnealt !inn chun deamhain agus gach cine:il mi-adha a ruagairt? Ceist gan tabhacht? (Ar lean.) f,a Fhad o Baineadh Do Mhi-Apaidh P BEIDIR le tamall anuas gur mhothaigh tu litreacha an L.F.M. ar an "Irish Independent" ag eiri nios laige, agus nach rabh faill agat do rias- ~ tradh laethuil a chur diot. Feach • seo a thainig chugainn o Innse j Gall. 1 Eireannach a bhi brean de ramhallaigh lucht Gaeilge agus frith-Ghaeilge, a chuaidh ar ' chuairt a dh'Eilean Leodh's. An chead la do thall, thog se c6ip de "Stornaway Gazette.'' "Glor nan Eileanan An Iar," agus leigh se an litir seo, dar teideal- "An e ablach de Ghaidhlig Eirionnach a tha , anns a' Ghaidhlig againne." Seo I I leanas an litir. ~ "Sir, . I There is no bore like a I Gaelic bore. I am letting off steam having been told for the 1 3,857th time that I. Stornaway" I born, should be ashamed that I do nor speak Gaelic. I'm not. I was never taught it. As always, the direction to penance was followed by the accusation: 'You're too proud to speak it.' Too proud? Is Gaelic con- 1 sidered a mark of inferiority among the rude peasants who mouth its hideous syllables? If not it should be. I It's a vile-sounding, coarseaccented, brutishly-modulated, I grotesque-spelt. ill - begotten catophony of croaking gibberish. When sung "in the traditional manner" or in psalms, only a sick stirk can compare for• bawling horror, though it's a terrible thing to say of any stirk. Gaelic fanatics are a public nuisance and if they persist in proselytising this crude Irish import they should be gaoled; i:i sound-proof cells. There, I feel better now. Yours etc.. D. M. Stornaway. P.S. Gaelic was never Scotland's language." / Caide do bh'.!ruil air sin, anois?
S C :B; A L OR 3 LEATHANACH NA mBAN Aire do Eadai • • Nuair a Smaointim Air Dichur Machaileacha (Le LIAM MAC REACHTAIN) I arc a fuair me ar an chaislean dur ghlacadh i bParlaimint an IarmhinPe acu amuigh ar picnic duinn, I ai do-nite, scriob oiread agus is n6 ar an traigh n6 fi~ sa teac~ feidir i dtu.s, dail "!'hawpit annsin, duinn, bheirtear droch-1de dar gcu1d agus sa deireadh uisce fuar. eadai go minic. Ach ma bhimid .. (HAITH me treimhse uair amhain san tseanChornuall, seal seachtaine a thug pleisiuir ar doigh domh. Ar a bheith ann domh, gheall me domh fhein nach rachfadh sealan thart fan domhan go dti go siubhlainn na tiortha Ceilteacha uile, rud a rinne me, ach tiocfaidh sin ina sheal fhein. Is leor a ra gurb i an Bhreatain Bheag an chead tir Cheilteach ar fhag me cos uirthi. ach, go firinneach, caithfidh me a aidmheail crionna, ni c6ir go mbeadh mach- (6) Caife aileacha buana orthu de bharr na dtimpisti agus na dtuaiplisi uilig. Seo focal treorach a chuideochas linn cuid dena smala is coitianta a dhi-chur. An phriomhriail ins na cursai seo, dhul i ngleic leis na machaileacha gan rnhoill. Ma ligtear leo r6fhada siocfaidh siad isteach san uige agus 'beidh a ndibirt cuid mhaith nios deacra. Sp6inseail eadai in-nite cornh luath a's is feidir. (Do-nite). Cuimil gliosairin go reidh isteach sa smal. Fag go cionn uaire. Spoinseail le glanchubhar the pudarghallunai. Sruthlaigh, agus triomaigh le trean cuimilte. I gcas machaileacha ata seanbhunaithe, n6 righin (ar eadai in-nite), cuirnil gtiosairin isteach sa smal agus nigh. anois, nuair a smaointim air, gur beag taoghas a thug me don Bhreatain Bheag an uair udai. Ba cheart cupla scriosaire smal '.l choinneail fa fhad laimhe in aghaidh (7) Uibh Si ba chuis le me eiri beagmhisniuil, go dtug me ruaig ar an chaislean i gCaer n Arfon, an caislean a gcaithfidh comharba Eilise a D6 a uair na prainne. Is feidir iad seo a cheannacht i meideanna beaga on phoitigeara gan moran airgid a chaitheamh. Seo thios roinnt acu: Beinsin Gliosairin Sarocsaid Hidrigine Biotailte Mheitle. Fag eadai in-nite ar feadh leath- dhul fana fhritheacha le go ndeanuaire i dtuaslagan salainn-lan far Prionsa na Breataine Bige do taespanoige amhain in aghaidh an amach anseo, an foirgneamh is phionta d'uisce fhuar. Nigh annsin gruama agus is uirisli ar fuaid na iad mar is gnathach, da mbeiriu tire Ceilti sin, an caislean maorga ma's feidir. I gcas eadai olna. udai ati ann mar corr.hartha geillcuimil iad le ceirt fhaiscthe abhi' sine na mBreatnach. Nior shiuil me tamall i dtuaslagan salainn. Sp6in- an Bhreatain Bheag mar a rinne seail annsin le cubhar bogthe pud- Seosamh Mac Grianna. ach, theich arghallilnai. me aniar caolas Menapii comh tiubh (8) Torthai (silini, peitseoga, plumai. piorrai) udai i gCaer n Arfon, go raibh an isteir. Bhreatain Bheag siothlaithe siar in Ar an doigh seo. bhi siad ag iochtar dhuibheagan an ead6chais, deanamh aithrise ar mhuintir na iochtar a bhi comh domhan sin nach hEireann, ach, ar ndalta fhein, mbeadh si ar son eiri as a c::ckhc. b'fhollusach d6ibh gur dunghaois Is fior go raibh a fhios agam fhanach aca a bheith ag cloi leis an Plaid Cymru a bheith ann. Is ficr neamhlaithreachais. Ceapadh polgurbh eol dornh cuifeallan aintois- asai eile doibh, agus ta a thora sin ceach a bheith i Sir Montgomair fa le feiceail anois. Ta Gwynfor Evans thus an Chogaidh Do1Tihana, cuif- ina fheisire thall de lion dha rnhile eallan a thug iarracht aerphaircean- go leith ar an iarrathanach Lucht na a dho, dalta mar ~. thug LR.A. Oibre, eacht nar choir duinne dear- 's againn iarracht droichead·Harr.- mad a dheanamh de anseo, mar, tre mersmith a shiabadh san aer i bheartas ciallmhar a chur chun tosdtratha an ama cheanna. Ba thuat- aigh, agus an teanga duchasach a ach, ar ndoigh, iarrachtai an da bheith fite frid an bheartas sin, dhroing, ach, m'fhocal daoibh gur d'eirigh fa dheoidh le Plaid Cymru bheir eachtrai na mileatanach san teachta a chur go Westminster. Bhreatain Bhig greim docht ar Nil a fhios againn go foill cad i! m'aigne, mar, abradh daoine eile a an doigh a bhfeidhmne6idh an rogha rud fa easpa ceille a bheith tUasal Evans. Ach, ta a fhios agamn orm, bhi me an trath sin togtha go nuair a d'iarr se go gcuirfi an mh6id m6r leis an eigniocht agus leis an 1 dilseachta air as Breatnais, cad e an laimh laidir. go mormh6r nuair a t-aiteas agus fhuasnaid a dheanfaidh bhi cuid diobh suid go mor Fa se ar ball. Nil ann ach sampla den thionchur Saunders Lewis, file, lifeacht ata taobh thiar de Phlaid dramadoir agus scolaire cluiteach. Cymru anois, an-difraiocht o laeth6 shoin i leith, thugadh corr scion- annta an chead chogaidh domhana. tachan fogha faoi fhoirgnimh Shas- Agus, ni d6igh liom go mbeadh $e ana, ach, is ar thaoibh an chultuir neamh6raiche agam tagairt bheag do is mo a chl6igh bunas lucht Plaid Gerry Fitt a dheanamh anseo. Cymru, a bhfurmhor den mairim Tuigim go bhfuil an-chail a solathgo gcaillfi an Bhreatain Bheag da air aige do fhein tre mhodhanna gcailleadh si a teanga duchais arsa. eifeachtacha a usaid i dTi na gCom · A . b . 1 b monai, ach, eagosuil leis an Uasal - Caithfear na rudai seo uilig a choinneail as bealach na bpaisti, ar ndoighe. B1 curamach i gconai a's tu da n-usaid agus cloi go docht le h-aon treoir-oideas a thugtar. Ta cuid acu inlasta, agus bheir cuid acu gas uathu. Ar an abhar sin, is eiain an obair a dheanamh i seomra at~ aeraithe go maith, agus gan toitini a chaitheamh \ena Jinn. Nigh no spoinseail an mhachail le h-uisce fuar; annsin oibrigh beagan gliosairin isteach sa mhachail agus fag thar oiche, ma's feidir. Annsin nigh mar is gnathach n6 spoinseail le h-uisce te. agus a bheirfeadh an tancaer ola me. Ni thug me cuairt ar an ionad, a maoitear as, gur rugadh Padraig Mac Alprainn ann. Agus trean rs uile is bhi mo shamhlaiocht, ni fheadfainn na sloite de lucht aiseiri na Breataine Bige a shamhailt agus iad ag uaillfeartai in ard a gcinn 1s gus ms na at te eaga, Evans, a throid a fho-thoghachans sna bailte m6ra. sna ceart gan oiread agus focal Bearla a ~5'1i£i.""·""'"'~-=- bhailte agus ins na sraid- (1) Deochanna Meisce (Beoir. fion, biotailte) Nigh na h-eadai ar an ghnathdhoigh. Ma's buan do na sm~la. dean spoinseill le biotailte mhe1tle agus sruthlaigh in uisce ghlan. (2) Peann Biro Cuir an chuid shalach den eadach ar cheap shuiteach (dheanfadh sean-tuaille cuis go seoigh). Cuimil annsin e le ceirt bhog ata arna maothu le biotailte mheitle. I gcas Trice!, ti.said Beinsin in ait biotailte mheitle. (3) Fuil Cuir (eadai in-nite) ar maothas comh luath agus is feidir i dtuaslagan a bhfuil !an taespanoige amhain de shalann agus~an span6g boird amhain d'amoinia ann in aghaidh gach pionta d'uisce fhuar. "igh ar an gnath-dhoigh. Ma's ar chadas bhan no ar lineadach ata na <mala cuir ar maothas in uisce fhuar' iad ina bhfuil lan uibheagain amhain de thuarachan ti ann in agbaidh aach galun uisce. Sruthlaigh g~ maith. Tom eaaai nioloin no teirilin in uisce fhuar go cionn uair a' chloig agus annsin tabhair bogchuimilt do ait na machaile le gallunach. Sruthlaigh agus nigh mar is gnathach. (4) Im, uachtar, buioc usaid cubhar pudarghallunai ar eadai in-nite. I gcas eadai do-nite, cuir ceap suiteach faoi ait na machaile agus dail Thawpit air le ceap suiteach eile. Tosaigh ar imeall na machaile agus oibrigh isteach. Ma's ball eadai e a caitheadh romnt uair cheana, is feidir go bhfagfadh an seift seo 'fainne glantachta' air. Sa chas seo. caithfear dhul i muinin siopa tirimghlantoireachta chun a 'urchrot' a thabhairt arais d6. (5) Seaclaid Scriob-agus nigh ar an ghnathdh6igh. I gcas smala troma ar ead- (9) Uachtar Reoite Nigh comh luath agus is feidir. Ma bhionn an smal calcaithe, sp6inseail le Thawpit agus nigh. (10) Lolai Reoite Nigh comh luath agus is feidir. Ma's buan don smal, doirt uisce galach air. (Spreigh amach cuid na machaile den eadach os cionn baisin agus doirt uisce galach an chitil direach air). (II) Allus Is feidir eadai bana a nighe in uisce ina bhfuil meidin gnathshoide niochain. Ma fhagtar smala bui da dheasca seo, thig iad a thuaru le sarocsaid hidrigine. I gcas eadai daite, ba choir iad a spoinseail ~e h-uiscealach amoinia. (12) Saile Scuab an salann scaoilte den eadach nuair ata se triomaithe. Spoinseail le h-uisce bhogthe go dti go leaitear fllilleach an tsalainn. (13) '11ae Nigh mar is gn:ithach. Ma's buan don smal, cuimil roint gliosairin isteach lena dheanamh bog. Fag go cionn cheathru uaire; annsin nigh no spoinseail le cubhar pudarghallunai. LEANBH UR DIA Domhnaigh, an 7u la den mhi, rugadh nion do Bhrid, bean Sheamuis Mhic Sheain. Nuala is ainm di. Ba mhaith linn comhghairdeas a dheanamh , Jena h-athair agus lena mathair, agus guimid beannacht De ar an phaiste. a ngotha. 'Laochra Harlech ins an lagan, Clointear torman gleo is ruargan .. .' Dar liom gur chiallaigh an radhDALUS eagosuil leis, is eachtrannach an bhailte. chothaigh bail! Phlaid tUasal Fitt thall. Mura mbeadh aig(" Chymru gra don teanga duchais ach bolgaim bheaga Gaeilge, nach ameasc na mBreatnach. Throid siad eifeachtula a leireodh se na michear·· toghachan indhiaidh an toghachain t n t, · Sea'n Bui' a na a a a n-murt ag eile, agu, gi gur chruinnigh siad orainn le fada. neart agus treis, ni raibh siad in ann aon bhua shonndasach a fhail. Ni raibh, go dti go dtainig Gwynfor Evans an treo. Ni gha ra ataim, gurbh e Gwynfor Evans a chuir an Ach. nuair a smaointim air, ca mhead Teachta Dala a throid toghachan fan Deisceart gan oiread agus focal Bearla a usaid? 63, Cliftonpark Ave., dubh ina gheal do Phlaid Chymru. An chead uair eile a rachas me chun na Breataine Bige, beidh athrach tuairime agam dona Breatnaigh. Ni thiocfaidh caislean Caer n Arfon idir me agus an fhirinn~ mar ata si anois. Ta Laochra HarBeal Feirste, 14. Gu than: 33040. A Chara, "Da mbeadh an Ghaeltacht slan, bheifea ag deanamh do chuid gn6ithe tre Ghaeilg." Ta muid cinnte go n-aont6chaidh tu leis an mheid sin! Ach cuir an abairt druim arais, agus ta se comh fior ceann. "Ma bhionn TUSA ag deanamh do chuid gnoithe tre Ghaeilg, TA an Ghaeltacht sfan!' Is cinnte go bhfuil tu ag tnuth le fada leis an seans chun sin a dheanamh-agus seo chugat aimear ar d6igh, aimear a thiocfas fhad le doras do thoighe fein. Le tamall anuas ta gluaistean DALUS ag dul thart ag seachadadh earrai Grosaera, ~rL, agus aon earrai eile a iar:i. tar. Beidh athas ar DALUS do ainm-se a chur ar an liosta agus theacht chugat gach seachtain le cibe rud a iarrann tu. Beir beannacht, Gear6id Mac Cumhaill, 1 Be a mbeartas fhein polataiochta a mhill iad bliain indhiaidh na bliana eile, no bhi se mar chuid de dhunghaois Drong Naisiuntach na Breataine Bige (no Plaid Cymru) teachta a roghnu a dhiult6dh a suiochain a lech aris san lagan! ARAIS O'N OILEAN UR Ba mhaith lino fearadh na failte do na daoine sin, ce go minic nach na bhaile a chur roimh Bheartla 6 n-aithnitear seo, ata an chreidiuint Foghlu agus roimh n-a chlainn. Ta a dhul as muid a bheith comh fada seachtain o shoin, phill siad arais ar chun tosaigh anois agus ata. Ba iad Bheal Feirste i ndiaidh daofa a a gcuid-se smaointe ar an Ghaelbheith 10 mbliana thall ins na Stait, tacht a thug orainn a thuigbheail i San Diego, California. caide d6 ar ndilseacht. Sular imigh se, bhi Beartla ina Ta run ag Beartla, cibe. siopa a bhall de "FAL", an eagraiocht a chur suas anseo agus fanacht go d'fhoilsigh "DEARCADH," m> buan. Ta athas orainn e a bheith bheag a d'athraigh smaointe lucht arais, agus ta suil againn go n-eirna Gaeilge nf amhain i mBeal ionn leis ina ghnoithe ur. Feirste ach ar fud na hEireann. 'S 1 SAMPLAI DE PRAGHASANNA DAL US IM {GOLDEN COW) PONAIRI (HEINZ) TAE (NAMBARRIE) SIUICHRE SUBH MILIS (Fruitfield) 3 / l 1/2 1/8 1/4 2/2 th/ch DALUS.1 ~-------------------..~
, 4:. SC~AL -0 R LEATHANACH NA MION FHOGRAI CUIDIGH LE N-AR BHFOGROIRI ----- - - - --- GJ<~ARR ANNSEO Oideachas INSTITIUID AN OIDEACHAIS. Muinteoirf de gach caighdean a dhith fa choinne ct.irsaf do leanaf agus do dhaoine fasta. Scrfobh chuig: Brian 0 Maoileoin, 18, Hillh ead Ave.. B.F. 11. Togail agus Coiriu Ti D. P. JOHNSON, Peinteoir agus Maisitheoir. Meastachain in aisce. Obair shlachtmhar. - 29, Rodney Pde., B.F. 12. Guthan 614192. T. 0 DOMHNAILL, 32, Sraicl Thompson. Gach saghas t6gail, cuiriu agus athch6iriu. Meastachain saor in aisce. Guthan: 58010. Tithe Osta Caidreamh, Tabhairni, Etc. I AN PIKE, gach oiche Dhiardaoin, Terry's Bar, Sraid Milford. Ceol I agus cuideachta. Failte ar leith I roimh Ghaeil. GARFIELD BAR, Lr. Garfield St., Beal Fe.irste I. Togha di agus cuideachta. Fear an ti:- Padraig Mac Mathuna. I I I I I AN SEAN-TEACH, prfomh-aras I na nGael mBeal Feirste. Cuid- I eachta Ghaelach agus scoith na di. I68, Sr. Albert. Fear a' ti : T. I Slevin. I Ceirnini, Leabharthai, I &rl. - I PREMIER. Gach cineal ceirINTERNATIONAL HOTEL nin le fail sa PREMIER, 63/ Cearn6g Dhun na nGau: !}7 Smithfield. M~r~et. Gu_thTheas, Beal Feirste, 1. 54 an 30896. Ce1rm?-1 Gael-Lmn seomrai leapa. Tailli reas- agus Gael-Fonn ma measc. I I I I unta. Seomrai priomhaideacha (sli iontu do 20 - 200 SERRIDGE. Failte romhat duine) i gcomhair bainseacha, i siopa Serridge, 93 Sraid an ceilithe, dinnearai. Restaur1 Chaisleain. Guthan 25021. ant Cliuiteach. Lan-chead- Gach leabhar Gaeilge le fail unaithe. annseo. FOIRM ORDAITHE AR MHIONFHOGRA Foirm Ordaithe ar Mhionfhogra 1 2 4 5 7 8 10 11 13 14 16 17 19 20 22 23 Scriobh focal in achan spas ata a dhith, gearr amach an fhoirm agus seol f chuig An Bainisteoir 'Fograiochta, FOLL US, 29, Knockbracken Cres., Carryduff, BEAL FEIRSTE. 3 6 9 12 15 18 21 RATAI SPAS 6 ph. an focal per eagran (6/- iosmheid) 4 chur-isteach ar phraghas triur. Bocsaf: 1/6 breise (postas istoigh) Don bhainisteoir f6grafochta: Cuir isteacll mo fh6gra . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . . . uaire _ M'as aisit.ila duit e, thig leat d'fh6gra a thabhairt duinn ar an ghuthan. Seo chugat .. ... ........... ...... .... ....... in focafocht air. Ta/Nil Uimhir Bosca a dhith orm. Ainm ............... ............ Seoladh ..... . .............. . ... .. . GLAOIGH 33040 ___.....c.... eannaigh "Sceal Ur" I I I I I I _______ ..,.._ ______________ _ Saothar agus Seirbhisi I '~SCE~t- IJR'' Ratai Fograiochta Faoi Lathair ""'A "SCEAL UR" anois a scaipeadh ar fud na cathrach. Is feidir e a cheannacht ag ceann ar bith de na tithe pobail seo leanas gach maidin Domhnaigh:- NAOMH T~EASA, NAOMH UNA, NAOMH EOIN, NAOMH P6L, CLUAIN ARD, NAOMH MUIRE. Ta se le fail fosta ins na siopai seo:- MARSHALL, 120, Sr. Dhun na nGall. LENNON, Lana an tSeipeil. SERRIDGE, 93, Sr. an Chaisleain. THE WISHING WELL, 1, Cornmarket. GORDON, 29a, Sr. Dubhais. Mcl<ENNA, 171, Sr. Dubhais. KILFEATHER, 86, Br. na bhFat. RICHARDS, 35, Sr. Cluain Ard. MACKIN, 99, Br. na bhFal. FAGAN, 197,'Br. na bhFat. WATERSON, 477, Br. na bhFat. MURRAY, 79-81, Br. Andersonstown. McCAMBRIDGE, 2a, Slemish Way. O'NEILL, 210, Br. Andersonstown. McERLEAN, 86, Br. an Ghleanna. McGARRY, 77, Br. an Ghleanna. CLARKE, 42, Br. an Ghleanna. CEARDAITHE a dhith. Ma ta ceard n6 sci! agat ba mhaith linn sceal suimit.iil a phle leat. Se do leas clart.i linn. Glaoigh, scrfobh, no buail isteach: EADRAS, 110, North St., Beal Feirste, 1. Guthan 33040. SEIRBHISI OIFIGE, gearradh stionsal i dteanga ar bith, eamhmi. EADRAS, 110, North St., B. F., 1. Guthan 33040. LON-EARRAI. Bheirimid do chuid earraf gr6saera agus eile chun tf chugat. Cuir do ordu chuig: An Bainisteoir, DALUS, (Seirbhfs siopad6ireachta), 63, Cliftonpark Ave., B.F. 14, n6 glaolgh 33040 AMHRAN ar bith idlr fhonn agus fhocail le fail ar rlbfn. ••••••-------------•-••••• Tearmaf agus tullle eolais 6: An s c E A L u' R tSelrbhis Cheon, f/ch. FOLLUS, 11, Sr. Cawnpore, B. F. 13. Iris Ghaeltacht Bheal Feirste Feadfaidh tu an paipear a fhail trid an phost ar feadh bliana ar £2-0-0. Lion an fhoirm seo agus seol arais i chuig: FOLL US, 11, SRAID CAWNPORE, BEAL FEIRSTE 13. -~~~~~~--~~~~- CUIR CHUGAM "SCEAL UR" AR FEADH BLIANA. Seic/Ordu Poist istigh ar ................................. ~- ......... . AINM SEOLADH SPASCO. B'fheidir nach bhfuil tu tugtha don fhear 6 UNCLE ach bf ag caint leis an fhear 6 SPASCO ar gach gne fograiochta. IS FIU FOGRA A CHUR AR "SCEAL UR". Glaoigh 827720 no 33040. Gluaisteain, Taxi, Etc. MOLEY'S MOTORS, 49, Cearn6g Victoria, Beal Feirste 1. Gluaisteain ar fostadh. Glaoigh: 33123, go dti an 9 p.m. Biotailte, Mianrai, Etc. Guinness Gleineach ..•• i mBarr a Apaiochta. 6 McKENNA & McGINLEY Lirnit:ed, Beal Feirste. Glaoigh 21514, 31704 OIFIG: noa NORTH ST., BEAL FEIRSTE, 1. Guthan: 33040. Eagarthoir: SEAN MAC AINDREASA· Bainisteoir Fograiochta: D. O hAGAIN. ' * * * * RATAI FOGRAIOCHTA MIONFHOGRA BLIANA COL. ORLAIGH BLIANA COLUN ORLAIGH t LEATHANAIGH t LEATHANAIGH t LEATHANAIGH 1 LEATH. IOMLAN CHEAD LEATHANACH: 15% BREISE. LACAISTI AR SHREATHANNA. * * * * SCEAL UR £I3 £35 £ I £ 7 £15 £25 £45 IO 0 0 IO 0 0 0 * Foilsiodh an chead eagran de SC:EAL UR i Mi Feabhra, 1966. Ce gur do Ghaeilgeoiri Bheal Feirste a foilsithear e leitear an paipear ar fud na h:Eireann agus in Albain agus ta se 'a ~amh ag Gaeil (Eireannacha agus Albanacha) i Sasain agus i dtiortha eile fosta. * Ni paipear do Ghluaiseacht na Gaeilge ach do phobal Gaeilge e, agus ar an abhar sin ni dearcadh teoranta eagraiochta a leiritear ann. * Bionn nuaiocht roghnaithe ann nach bhfuil ar fail in irisi eile. Ni ghlacann se ait irise ar bith eile Gaeilge agus ni aithris ar iris ar bith eile. e Cuireann se le raon an abhar leitheoireachta a bhfuil riachtanas leis agus eileamh air imeasc phobal na Gaeilge. * * * * * FOILSITHE AR AN SATIIARN * LUACH: 6ph. * Foilsithe ag FOLLUS, 11, Sr. Cawnpore, Beal Feirste, 13.. Clbbhuailte ag an "Donegal Democrat." 0 0 0 0 0 0 0
RkJQdWJsaXNoZXIy NzQxNzU3