S C :B; A L OR 3 LEATHANACH NA mBAN Aire do Eadai • • Nuair a Smaointim Air Dichur Machaileacha (Le LIAM MAC REACHTAIN) I arc a fuair me ar an chaislean dur ghlacadh i bParlaimint an IarmhinPe acu amuigh ar picnic duinn, I ai do-nite, scriob oiread agus is n6 ar an traigh n6 fi~ sa teac~ feidir i dtu.s, dail "!'hawpit annsin, duinn, bheirtear droch-1de dar gcu1d agus sa deireadh uisce fuar. eadai go minic. Ach ma bhimid .. (HAITH me treimhse uair amhain san tseanChornuall, seal seachtaine a thug pleisiuir ar doigh domh. Ar a bheith ann domh, gheall me domh fhein nach rachfadh sealan thart fan domhan go dti go siubhlainn na tiortha Ceilteacha uile, rud a rinne me, ach tiocfaidh sin ina sheal fhein. Is leor a ra gurb i an Bhreatain Bheag an chead tir Cheilteach ar fhag me cos uirthi. ach, go firinneach, caithfidh me a aidmheail crionna, ni c6ir go mbeadh mach- (6) Caife aileacha buana orthu de bharr na dtimpisti agus na dtuaiplisi uilig. Seo focal treorach a chuideochas linn cuid dena smala is coitianta a dhi-chur. An phriomhriail ins na cursai seo, dhul i ngleic leis na machaileacha gan rnhoill. Ma ligtear leo r6fhada siocfaidh siad isteach san uige agus 'beidh a ndibirt cuid mhaith nios deacra. Sp6inseail eadai in-nite cornh luath a's is feidir. (Do-nite). Cuimil gliosairin go reidh isteach sa smal. Fag go cionn uaire. Spoinseail le glanchubhar the pudarghallunai. Sruthlaigh, agus triomaigh le trean cuimilte. I gcas machaileacha ata seanbhunaithe, n6 righin (ar eadai in-nite), cuirnil gtiosairin isteach sa smal agus nigh. anois, nuair a smaointim air, gur beag taoghas a thug me don Bhreatain Bheag an uair udai. Ba cheart cupla scriosaire smal '.l choinneail fa fhad laimhe in aghaidh (7) Uibh Si ba chuis le me eiri beagmhisniuil, go dtug me ruaig ar an chaislean i gCaer n Arfon, an caislean a gcaithfidh comharba Eilise a D6 a uair na prainne. Is feidir iad seo a cheannacht i meideanna beaga on phoitigeara gan moran airgid a chaitheamh. Seo thios roinnt acu: Beinsin Gliosairin Sarocsaid Hidrigine Biotailte Mheitle. Fag eadai in-nite ar feadh leath- dhul fana fhritheacha le go ndeanuaire i dtuaslagan salainn-lan far Prionsa na Breataine Bige do taespanoige amhain in aghaidh an amach anseo, an foirgneamh is phionta d'uisce fhuar. Nigh annsin gruama agus is uirisli ar fuaid na iad mar is gnathach, da mbeiriu tire Ceilti sin, an caislean maorga ma's feidir. I gcas eadai olna. udai ati ann mar corr.hartha geillcuimil iad le ceirt fhaiscthe abhi' sine na mBreatnach. Nior shiuil me tamall i dtuaslagan salainn. Sp6in- an Bhreatain Bheag mar a rinne seail annsin le cubhar bogthe pud- Seosamh Mac Grianna. ach, theich arghallilnai. me aniar caolas Menapii comh tiubh (8) Torthai (silini, peitseoga, plumai. piorrai) udai i gCaer n Arfon, go raibh an isteir. Bhreatain Bheag siothlaithe siar in Ar an doigh seo. bhi siad ag iochtar dhuibheagan an ead6chais, deanamh aithrise ar mhuintir na iochtar a bhi comh domhan sin nach hEireann, ach, ar ndalta fhein, mbeadh si ar son eiri as a c::ckhc. b'fhollusach d6ibh gur dunghaois Is fior go raibh a fhios agam fhanach aca a bheith ag cloi leis an Plaid Cymru a bheith ann. Is ficr neamhlaithreachais. Ceapadh polgurbh eol dornh cuifeallan aintois- asai eile doibh, agus ta a thora sin ceach a bheith i Sir Montgomair fa le feiceail anois. Ta Gwynfor Evans thus an Chogaidh Do1Tihana, cuif- ina fheisire thall de lion dha rnhile eallan a thug iarracht aerphaircean- go leith ar an iarrathanach Lucht na a dho, dalta mar ~. thug LR.A. Oibre, eacht nar choir duinne dear- 's againn iarracht droichead·Harr.- mad a dheanamh de anseo, mar, tre mersmith a shiabadh san aer i bheartas ciallmhar a chur chun tosdtratha an ama cheanna. Ba thuat- aigh, agus an teanga duchasach a ach, ar ndoigh, iarrachtai an da bheith fite frid an bheartas sin, dhroing, ach, m'fhocal daoibh gur d'eirigh fa dheoidh le Plaid Cymru bheir eachtrai na mileatanach san teachta a chur go Westminster. Bhreatain Bhig greim docht ar Nil a fhios againn go foill cad i! m'aigne, mar, abradh daoine eile a an doigh a bhfeidhmne6idh an rogha rud fa easpa ceille a bheith tUasal Evans. Ach, ta a fhios agamn orm, bhi me an trath sin togtha go nuair a d'iarr se go gcuirfi an mh6id m6r leis an eigniocht agus leis an 1 dilseachta air as Breatnais, cad e an laimh laidir. go mormh6r nuair a t-aiteas agus fhuasnaid a dheanfaidh bhi cuid diobh suid go mor Fa se ar ball. Nil ann ach sampla den thionchur Saunders Lewis, file, lifeacht ata taobh thiar de Phlaid dramadoir agus scolaire cluiteach. Cymru anois, an-difraiocht o laeth6 shoin i leith, thugadh corr scion- annta an chead chogaidh domhana. tachan fogha faoi fhoirgnimh Shas- Agus, ni d6igh liom go mbeadh $e ana, ach, is ar thaoibh an chultuir neamh6raiche agam tagairt bheag do is mo a chl6igh bunas lucht Plaid Gerry Fitt a dheanamh anseo. Cymru, a bhfurmhor den mairim Tuigim go bhfuil an-chail a solathgo gcaillfi an Bhreatain Bheag da air aige do fhein tre mhodhanna gcailleadh si a teanga duchais arsa. eifeachtacha a usaid i dTi na gCom · A . b . 1 b monai, ach, eagosuil leis an Uasal - Caithfear na rudai seo uilig a choinneail as bealach na bpaisti, ar ndoighe. B1 curamach i gconai a's tu da n-usaid agus cloi go docht le h-aon treoir-oideas a thugtar. Ta cuid acu inlasta, agus bheir cuid acu gas uathu. Ar an abhar sin, is eiain an obair a dheanamh i seomra at~ aeraithe go maith, agus gan toitini a chaitheamh \ena Jinn. Nigh no spoinseail an mhachail le h-uisce fuar; annsin oibrigh beagan gliosairin isteach sa mhachail agus fag thar oiche, ma's feidir. Annsin nigh mar is gnathach n6 spoinseail le h-uisce te. agus a bheirfeadh an tancaer ola me. Ni thug me cuairt ar an ionad, a maoitear as, gur rugadh Padraig Mac Alprainn ann. Agus trean rs uile is bhi mo shamhlaiocht, ni fheadfainn na sloite de lucht aiseiri na Breataine Bige a shamhailt agus iad ag uaillfeartai in ard a gcinn 1s gus ms na at te eaga, Evans, a throid a fho-thoghachans sna bailte m6ra. sna ceart gan oiread agus focal Bearla a ~5'1i£i.""·""'"'~-=- bhailte agus ins na sraid- (1) Deochanna Meisce (Beoir. fion, biotailte) Nigh na h-eadai ar an ghnathdhoigh. Ma's buan do na sm~la. dean spoinseill le biotailte mhe1tle agus sruthlaigh in uisce ghlan. (2) Peann Biro Cuir an chuid shalach den eadach ar cheap shuiteach (dheanfadh sean-tuaille cuis go seoigh). Cuimil annsin e le ceirt bhog ata arna maothu le biotailte mheitle. I gcas Trice!, ti.said Beinsin in ait biotailte mheitle. (3) Fuil Cuir (eadai in-nite) ar maothas comh luath agus is feidir i dtuaslagan a bhfuil !an taespanoige amhain de shalann agus~an span6g boird amhain d'amoinia ann in aghaidh gach pionta d'uisce fhuar. "igh ar an gnath-dhoigh. Ma's ar chadas bhan no ar lineadach ata na <mala cuir ar maothas in uisce fhuar' iad ina bhfuil lan uibheagain amhain de thuarachan ti ann in agbaidh aach galun uisce. Sruthlaigh g~ maith. Tom eaaai nioloin no teirilin in uisce fhuar go cionn uair a' chloig agus annsin tabhair bogchuimilt do ait na machaile le gallunach. Sruthlaigh agus nigh mar is gnathach. (4) Im, uachtar, buioc usaid cubhar pudarghallunai ar eadai in-nite. I gcas eadai do-nite, cuir ceap suiteach faoi ait na machaile agus dail Thawpit air le ceap suiteach eile. Tosaigh ar imeall na machaile agus oibrigh isteach. Ma's ball eadai e a caitheadh romnt uair cheana, is feidir go bhfagfadh an seift seo 'fainne glantachta' air. Sa chas seo. caithfear dhul i muinin siopa tirimghlantoireachta chun a 'urchrot' a thabhairt arais d6. (5) Seaclaid Scriob-agus nigh ar an ghnathdh6igh. I gcas smala troma ar ead- (9) Uachtar Reoite Nigh comh luath agus is feidir. Ma bhionn an smal calcaithe, sp6inseail le Thawpit agus nigh. (10) Lolai Reoite Nigh comh luath agus is feidir. Ma's buan don smal, doirt uisce galach air. (Spreigh amach cuid na machaile den eadach os cionn baisin agus doirt uisce galach an chitil direach air). (II) Allus Is feidir eadai bana a nighe in uisce ina bhfuil meidin gnathshoide niochain. Ma fhagtar smala bui da dheasca seo, thig iad a thuaru le sarocsaid hidrigine. I gcas eadai daite, ba choir iad a spoinseail ~e h-uiscealach amoinia. (12) Saile Scuab an salann scaoilte den eadach nuair ata se triomaithe. Spoinseail le h-uisce bhogthe go dti go leaitear fllilleach an tsalainn. (13) '11ae Nigh mar is gn:ithach. Ma's buan don smal, cuimil roint gliosairin isteach lena dheanamh bog. Fag go cionn cheathru uaire; annsin nigh no spoinseail le cubhar pudarghallunai. LEANBH UR DIA Domhnaigh, an 7u la den mhi, rugadh nion do Bhrid, bean Sheamuis Mhic Sheain. Nuala is ainm di. Ba mhaith linn comhghairdeas a dheanamh , Jena h-athair agus lena mathair, agus guimid beannacht De ar an phaiste. a ngotha. 'Laochra Harlech ins an lagan, Clointear torman gleo is ruargan .. .' Dar liom gur chiallaigh an radhDALUS eagosuil leis, is eachtrannach an bhailte. chothaigh bail! Phlaid tUasal Fitt thall. Mura mbeadh aig(" Chymru gra don teanga duchais ach bolgaim bheaga Gaeilge, nach ameasc na mBreatnach. Throid siad eifeachtula a leireodh se na michear·· toghachan indhiaidh an toghachain t n t, · Sea'n Bui' a na a a a n-murt ag eile, agu, gi gur chruinnigh siad orainn le fada. neart agus treis, ni raibh siad in ann aon bhua shonndasach a fhail. Ni raibh, go dti go dtainig Gwynfor Evans an treo. Ni gha ra ataim, gurbh e Gwynfor Evans a chuir an Ach. nuair a smaointim air, ca mhead Teachta Dala a throid toghachan fan Deisceart gan oiread agus focal Bearla a usaid? 63, Cliftonpark Ave., dubh ina gheal do Phlaid Chymru. An chead uair eile a rachas me chun na Breataine Bige, beidh athrach tuairime agam dona Breatnaigh. Ni thiocfaidh caislean Caer n Arfon idir me agus an fhirinn~ mar ata si anois. Ta Laochra HarBeal Feirste, 14. Gu than: 33040. A Chara, "Da mbeadh an Ghaeltacht slan, bheifea ag deanamh do chuid gn6ithe tre Ghaeilg." Ta muid cinnte go n-aont6chaidh tu leis an mheid sin! Ach cuir an abairt druim arais, agus ta se comh fior ceann. "Ma bhionn TUSA ag deanamh do chuid gnoithe tre Ghaeilg, TA an Ghaeltacht sfan!' Is cinnte go bhfuil tu ag tnuth le fada leis an seans chun sin a dheanamh-agus seo chugat aimear ar d6igh, aimear a thiocfas fhad le doras do thoighe fein. Le tamall anuas ta gluaistean DALUS ag dul thart ag seachadadh earrai Grosaera, ~rL, agus aon earrai eile a iar:i. tar. Beidh athas ar DALUS do ainm-se a chur ar an liosta agus theacht chugat gach seachtain le cibe rud a iarrann tu. Beir beannacht, Gear6id Mac Cumhaill, 1 Be a mbeartas fhein polataiochta a mhill iad bliain indhiaidh na bliana eile, no bhi se mar chuid de dhunghaois Drong Naisiuntach na Breataine Bige (no Plaid Cymru) teachta a roghnu a dhiult6dh a suiochain a lech aris san lagan! ARAIS O'N OILEAN UR Ba mhaith lino fearadh na failte do na daoine sin, ce go minic nach na bhaile a chur roimh Bheartla 6 n-aithnitear seo, ata an chreidiuint Foghlu agus roimh n-a chlainn. Ta a dhul as muid a bheith comh fada seachtain o shoin, phill siad arais ar chun tosaigh anois agus ata. Ba iad Bheal Feirste i ndiaidh daofa a a gcuid-se smaointe ar an Ghaelbheith 10 mbliana thall ins na Stait, tacht a thug orainn a thuigbheail i San Diego, California. caide d6 ar ndilseacht. Sular imigh se, bhi Beartla ina Ta run ag Beartla, cibe. siopa a bhall de "FAL", an eagraiocht a chur suas anseo agus fanacht go d'fhoilsigh "DEARCADH," m> buan. Ta athas orainn e a bheith bheag a d'athraigh smaointe lucht arais, agus ta suil againn go n-eirna Gaeilge nf amhain i mBeal ionn leis ina ghnoithe ur. Feirste ach ar fud na hEireann. 'S 1 SAMPLAI DE PRAGHASANNA DAL US IM {GOLDEN COW) PONAIRI (HEINZ) TAE (NAMBARRIE) SIUICHRE SUBH MILIS (Fruitfield) 3 / l 1/2 1/8 1/4 2/2 th/ch DALUS.1 ~-------------------..~
RkJQdWJsaXNoZXIy NzQxNzU3