2. GLOR h -ALBA FAILEADH AN FHRAOICH 'S NAN GEUG Cha'n eil an seo ach sgailean Mu thighean 's mu gharaidhean; 's mu bhuithean; gleadhraich cabhsair, cha'n ann mar 'tha tir an fheoir a muigh anns a' ghrein. Tha 'n sin driuchd blathmhor; frasan taiseachaidh a' phoir; greimich ris an fhallaineachd th' ann seach cruas nan leacan c6mhnard; fo bhrogan ur liomhtha; smuid a' tuiteam cha'n ann o bharr be inn, ach o mhullach nan tighean. Thoir dhomh-sa faileadh an fhraoich 's nan geug. FAS NA GEODHA Mi 'g amharc bho mhullach na creige air gorm raoin fodham, bho folpanaich 's flodraich ri fas na geodha. Na h-eoin a' cuibhleadh os a chionn, uighean air na stacan, farum an fhalamhachd, sloisreadh gun sgur; uaigneas air luighe air taobh fuairidh nan stac; Mac Talla ann an sin a' fantuinn gun sgios. CJ\OCH IS MIRE Caoch is mire ann an grinneas na h-oige; togail a cridhe gu sineadh, gu eolas; cho luath ris a' mhinean gu iomadain broin oirre an coir a cheil'. Caoch oirre a' ruagail gun gruaman na iomhail; a' ruith air a' bhuailidh gu suairc mar is coir dhaibh; gach creutair 's an uair seo cho fuasgailte beothail an coir a cheil'. AN DALL Bha e bualadh a bhat' air an Jar; ann an saoghal dorch, ann an cruthachadh caochlaideach mu cuairt air 's gun e 'na ni dha's e fad o shaorsa na leirsinn; Solas na faicinn e cluinntinn mu ni nach fhaic 's nach fhaca 's nach fhaic gu brach. Cha'n fhaic e dealbh cruthachaidh an daoine a chaoidh; ann an tir nam beo am math dha bhi be6 no nach math? cha aithne dhomh, tha fios aige-san air; coslas sith air a ghnuis dh'aindeoin anradh an doille. De na dealbhannan a bios tighinn gu chuimhne? A b'fhearr dha nach do rugadh riamh e? De their e? Tha 'm bata bualadh 's a' bualadh, chi each e. de ni sin dha-san? Tha e cumail suas ri balla e nis a' bualadh an fhaile. Broinean! fhuair e dhachaidh. Cursai Na Bae Le Luithchleasa Gael CIARAN MAC CARRAIN AN DUN SA CHLUICHE CEANNAIS SH6ISIR Chraobh i 1961. go h-an-mhaith san ionad cheanna; agus beidh se ag imirt mar lantosai anois nuair a bheir siad agaidh ar an Mhi. h-Ai·rgead I • Buaileadh Gaillimh, a bhain an Chraobh anuraidh, ag Iur Cinn Tra De Domhnaigh seo caite nuair '.l fuair an Dun a mbua le 10 gcuilini in eadan I-4, agus seacht gcinn dena cuilini sin 0 shaorchiceanna. Ni rabh moran aca-pheile le feiceail sa chluiche seo, agus mura mbeadh an scor comh cothrom a's bhi, rith an chluiche, ta me cinnte go mbeadh an chuid is mo den scaifte giota fada ar an bhealach 'na bhaile sula rabh an cluiche leath-thart. Thuill an Dun an bua cionn's gur imir siad mar bheadh foireann ann; ach nil sin ag ra gur foireann mhaith iad. Ce nach bhfuil siad r6-mhaith, dar liom go scoithfidh siad Corcaigh sa chluiche ceannais, mar chonnaic me iad-seo ag imirt agus foireann olc ata ionntu. Agus leis an fhirinne a ra. is annamh a thig le duine cluichc maith peile a fheiceail sa ghrad seo, agus 'se mo bharuil gur cur amu LA M6R DO GHAEIL AN DUIN Ta me ag deanamh go mbeidh (Nil Feidhm Leis a Thuille) I ama agus airgid an com6rtas seo. I Bheadh se i bhfad nios fearr agus nios suimiula da mbeadh craobh1 chomortas oifigiuil ann do na club- ! anna; agus dheanfadh se a Ian maithe don chluiche. Nil me ag ra nar cheart don chom6rtas iomana sa ghrad seo a bheith ann ach oiread, mar ni thiocfadh leis na contaethe ata 'lag' san iom'ain imirt ar chor ar bith sa chas sin; ach ta an caighdean peile cothrom go leor ar fud na tire agus ni thig liom fath maith a fheiceail do. AN DUN v. ATH CLIATH Bhi cluiche nios fearr ann nuair a d'imir na peileadoiri sinsir in eadan Ath Cliath mar chleachtadh don chluiche leath-cheannais De Domhnaigh seo chugainn ag Paire an Chrocaigh. Bhi bua maith acu, le 4-7 in eadan 2-7, agus d'imir Padraig 6 hAgain, abhi mar lan-tosai ag an Dun nuair a bhain siad an scaifte mor ann 6 Chuige Uladh SEO THiOS AN DARA CUID nuair a imrionn an Di.ln ins na cluichi leath-cheannais-sinsir agus DE THRACHTAS A SCRiOBH ART DE CREAG. mionuir-i bPairc an Chr6caigh De Domhnaigh seo chugainn. Ba choir go mbainfeadh siad an cluiche mionuir-in eadan Laoise-no dar LE h-imeacht na mblianta ta na liom go bhfuil foireann ar doigh ag h-udarais i ndiaidh eiri cleachan Dun sa ghrad seo; ach beidh taithe leis, idir lucht busanna agus comhrac nios deacra ag an fhoireann bothar iarainn, idir poilini agus sinsir. Nior thaispeain siad i lucht na gcuirteanna, agus da thairgcluiche cheannais Uladh go rabh bhe ~in ni chuirtear crua air a thuilsiad in innimh an Chraobh a le. Se sin le ra, ni bhionn se i bhuachaint, agus ma eirionn leo sa dtriobloid muna mbionn fior-mhichluiche seo ni bheidh ach cupla adh air ... abair, mar shampla, go cuilin le sparail acu. Ta foireann dtainig ar shalaibh a cheile d'aon la mhaith ghasta ag an Mhi, agus ta amhain nua-stiurthoir bus a ni siad ag suil le Craobh na h:Eireann gearan '1e cigire ro-scrupallach no a bhaint i mbliana. Ta me ag dean- ro-ghnoitheach, a bheir peas neamhamh go mbeidh cluiche maith ann, thuigseanach san aireamh, sa doig~ agus ta suil agam nach mbeidh se a's go mbionn deire sceil ann 1 cosuil leis an 'Fiasco' abhi againn ocuirt a bhfuil breitheamh ann nuair a d'imir in eadan Dhun na :gus fior-dhroch-fhonn air · ·,·. 6 nGall. am go cheile finealtar e sa do1gh sin gearrtar roint punt air, ach de AONTRAIM v, LOCH GARMAN oh~ath seasann a lucht comhbhai ;gus a chairde d6. Beidh iomanaithe Aontrama sa Creidim gur fhulaing se seal beag chluiche leath-cheannais don triu priosuntachta uair amhain ar a uair i mbliana nuair a bheir siad laghad agus ta cupla "suspen~ed aghaidh ar Loch Garman sa chom- sentences" i gceist comh ma1t~, ortas 'faoi bhliain a's fiche,' i I Nuair a gearradh priosuntacht a~r bPairc Mhic Easmainn De Domh- bhi daoine a ra go rabh an locht alt naigh seo chugainn. Buaileadh na fein, go rabh olc ag an bhreitheamh h-iomanaithe mionuir De Domh- d6 cionns gur mhaigh s.! as go rabh naigh seo thart go furasta i gCor- nios m6 taistil a dheanamh aige o caigh. agus dar liom nach bhfuil I bhi eiri~he a~ d~ol tailli aige, na m~r m6ran seans ag an Chontae sa ba ghnath leis ms na laethannta sm ghrad seo ach oiread-ta ceathrar a mbiodh se ag taisteal ar an n6 cuigear imreoir sinsir ag Loch ghnath-mhodh. , Garman agus is annamh nach Aithnionn lucht na gcoras iommbionn foireann mhaith acu sa pair nach ionann e agus an spr~Unghrad seo. Bheadh athas an domh- laitheoir a bios ag coigilt na bp1ghain orm da dtiocfauh le hAontraim neach, agus ·nuair a bios acu le an bua a fhail-ach iontas an domh- bheith ag cur crua air, deir siad, ain a bheadh orm fosta. mar bheadh siad ag gabhail leithsceal leis: "Nil muidinne ach ag deanamh ar gcuid oibre." "Sin aro6int an chrochadora!" a deir se IASCAIGH AN leis sin "An crochad6ir thusa?" Agus bheir se Ieachtai dof~ ansin f~ fhealsi.lnacht agus fa shaolfse, a ra gurb e dualgas an uile-shaor~naigh stait cuidiu le reim na sa01rse a leathnu agus ch::m a shaohi lena !inn fein agus seasamh le aonduine a mbi,onn iarracht ar siul aige le limistir amhain de reim na beatha a I reitcach 6 chur isteach neamh-riachtanach ar imeachtai daoine. Muna J mbiodh cuntas na bpighncach ar siul ag stiurth6iri bus, ni bheadh a ciread ceanna taismi orthu agus a bios beidir suil nios fearr a choinneal~ ar mhna agus ar phaisti agus SCALPAIGH (Le DOMHNALL R. MOIREASDAN) 2. IASGACH NAN GIOMACH Gun teagamh, chan eil iasgach a' sgadain ann an tlachd nan gillean oga mar a bha e, 's d6cha, an car, tha moran de ar gillean oga a' toirt an agaidh air na bailtean mora mu dheas-Glaschu 's Lunnainn. 's gu seoladh anns na bataichean marsantachd. Chan eil idir iasgach nan giomach a tha a' claonadh 's an abhaist. Is e aon eithear an diugh a tha ri iasgach nan giomach anns an eilean. 'S ann anns a' Gheamhradh mar is trice a thatar ag iasgach nan giomach, b'ann riamh, ach ris an iasgach-sgadain, a Shamhradh 's a Gheamhradh. Bha uair anns an eilean bha daoine ri iasgach a' Ghiomaich gu math traing. 'S e eithrichean ramh 's siuil a bhiodh aig na iasgairean an Scalpaigh anns a' chiad am air son a leithid seo a dh'iasgach, eithrichean o ochd troighean diag a dh'fhaid gu ceithear troighean fichead. Bhiodh na iasgairean a' togail airidhean gu bhi cuir seachad a' Gheamhraidh annta nan aite fuirich 'n uair bhiodh iad ri iasgach nan giomach; a' cur nan eithrichean air acraichean beagan shlatan bho thir 's iad fhein a' dol a ghabhail comhnuidh dha na airighean. Bha seo ann an aitean iomallach-an eileanan fasaicht iomallach. Bhithte 'reic nan giomach anns sean daoine. lamh chuidithe a na eileanan fhein air uaireannan ri thabhairt don te a mbeadh anaceannaichean. uaireannan dha cuir a Lunnainn ann am bocsaichean fiodha gu "Billingsgate". (Ar lean.) IAR-CHOIPEANNA SEO an chead-choip de "Sceal Ur" a cheannaigh tu ariamh? Ta an paipear seo ag teacht amach o thus Mhi Feabhra. Feadaidh tu na h-iar-choipeanna uilig a fhail ar 6d. an ceann ach scriobh chuig FOLLUS a n-iarraidh, bheartan a iompar aige agus da reir sin. Ni seo Cothromh na Feinne. a deir tu. Beidir go bhfuil an fear seo ag deanamh a gcuid oibre nios deacra ag lucht stiurtha bus agus oifigigh na mbothar iarainn ... beidlir. Ach nil aige ach an fhirinne nuair a deir se nar tugadh athru chun feabhais ariamh i gcaighdean beatha no dalai maireachtala gan a leitheid a bheith ag era duine eigin. Gach eagoir agus gach amaidi de chuid an tsaoil seo ina bhfuilimid gaibhte, ni thiocfadh leanstain d6 oan na milte de dhaoine stua'Tia ionraic~ coinsiasac~a a ~~eith ann I fa chomne a fhe1dhmm agus a bhuanu. Ach, ni eagoir millteanach ar dhuine ar bith go gcaithfidh se cupla pighinn a bheith i dtolamh aige leis an taille taistil a ioc. Nach ea? An paisti sinn, ge> gcaithfidh muid a bheith ag sugradh leis na giotai beaga miotail agus airgid ar feadh ar laethe? An feiliunaithe daortha muid go leir go ' gcaithfidh muid comhartha eigin a iompar inar bp6cai lena chruthu go bhfuil cead faighte againn chun a. bheith amuigh ar na sraideanna ar chor ar bith? An coimhthigh sinn inar dtir fein go gcaithfidh muid cain speisialta ar leith a ioc gach uair a nimid taisteal ins na gleasanna iompair a chruthaigh agus a cheap ar muintir fein fanar gcoinne fein? An treabh allta sinn gan oideachas n6 sibhialtacht a chaitheas na suaitheantaisi seo a choinnealt !inn chun deamhain agus gach cine:il mi-adha a ruagairt? Ceist gan tabhacht? (Ar lean.) f,a Fhad o Baineadh Do Mhi-Apaidh P BEIDIR le tamall anuas gur mhothaigh tu litreacha an L.F.M. ar an "Irish Independent" ag eiri nios laige, agus nach rabh faill agat do rias- ~ tradh laethuil a chur diot. Feach • seo a thainig chugainn o Innse j Gall. 1 Eireannach a bhi brean de ramhallaigh lucht Gaeilge agus frith-Ghaeilge, a chuaidh ar ' chuairt a dh'Eilean Leodh's. An chead la do thall, thog se c6ip de "Stornaway Gazette.'' "Glor nan Eileanan An Iar," agus leigh se an litir seo, dar teideal- "An e ablach de Ghaidhlig Eirionnach a tha , anns a' Ghaidhlig againne." Seo I I leanas an litir. ~ "Sir, . I There is no bore like a I Gaelic bore. I am letting off steam having been told for the 1 3,857th time that I. Stornaway" I born, should be ashamed that I do nor speak Gaelic. I'm not. I was never taught it. As always, the direction to penance was followed by the accusation: 'You're too proud to speak it.' Too proud? Is Gaelic con- 1 sidered a mark of inferiority among the rude peasants who mouth its hideous syllables? If not it should be. I It's a vile-sounding, coarseaccented, brutishly-modulated, I grotesque-spelt. ill - begotten catophony of croaking gibberish. When sung "in the traditional manner" or in psalms, only a sick stirk can compare for• bawling horror, though it's a terrible thing to say of any stirk. Gaelic fanatics are a public nuisance and if they persist in proselytising this crude Irish import they should be gaoled; i:i sound-proof cells. There, I feel better now. Yours etc.. D. M. Stornaway. P.S. Gaelic was never Scotland's language." / Caide do bh'.!ruil air sin, anois?
RkJQdWJsaXNoZXIy NzQxNzU3